محمد حسن خان اعتماد السلطنه

278

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

ميرزا فرج الله محلاتى از فضلا بزرگ اين دولت است . فن غالبش نظم سخن و شعرسرائى بود و « طرفه » تخلص مىكرد و خط نستعليق را نيز استادانه مىنوشت و از علم انشاء و ترسيل هم به درجهء بلند رسيد و اصل اسلافش از فارس است و در واليگرى عربستان و لرستان و امارت عدليهء عظمى منشى مخصوص والد مؤلف بود و زمانى خازنى اشعار همايونى را داشت . « 1 » ميرزا جواد اصفهانى خطاط فن شكسته استاد اعظم اين عصر بود و از مفاخر عمدهء اين دولت است . اعجابى زايد الوصف به خط خود داشت و نسبت به اساتيد اولين و آخرين خويشتن را شخص نخستين مىگرفت . نستعليق را نيز در نهايت مهارت مىنوشت . شعر هم خوش مىگفت و « عنقاء » تخلص مىكرد . ميرزا محمد خليل مازندرانى از شعراء اين عهد بود و بر حسب تعيين شاه مرحوم محمد شاه « عجيب » تخلص مىكرد . ميرزا نبى طهرانى از شعراء بود . به هشت ماهگى از جدرى بر بىبصرى مبتلا گشت و با اين حالت عطارى مىكرد و انواع ادويه و عقاقير مىفروخت ، و بر آيين ابو العلاء معرى شاعرى مىنمود و « غبار » تخلص داشت . فوتش در يكهزار و دويست و هفتاد و دو بسن سى و چهار روى داد ، رحمه الله . ميرزا ابو القاسم شيرازى پسر چهارم حكيم بزرگ خداوند كمال ميرزا كوچك وصال است . در فنون ادبيه عالمى ماهر و به خط نسخ و شكسته استادى قادر و در سخنورى شاعرى ساحر مىباشد و « فرهنگ » تخلص مىكند . و ترتيب اولاد بلاواسطهء وصال از اين قرار است : ميرزا احمد وقار ، ميرزا محمود حكيم ، ميرزا محمد داورى ، ميرزا ابو القاسم فرهنگ . ميرزا عباس بن آقا موسى از تخمهء حسينعلى بيك معير الممالك دولت نادر شاه افشار است . اصلا از حوالى بسطام‌اند و سلسلهء ايشان تاكنون به آن لقب و منصب برقرارند . ميرزا عباس از صناديد اساتيد شعراء اين عصر بود و در غزل سعدى ثانى محسوب مىگرديد و « فروغى » تخلص داشت به اسم فروغ الدوله از فرزندان حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه ، چنان كه قاآنى نيز منسوب است به اسم فرزند ديگر وى اوكتاى قاآن ميرزا .

--> ( 1 ) - به همين ملاحظه در بعضى مراجع و كتب و نيز نوشته‌هاى خود او به « خازن الاشعار » ياد شده است .